تبلیغات
مطالعات آمریکا - اسناد منتشر شده در سایت ویكی‌لیكس؛ نگاهی متفاوت
یکشنبه 21 آذر 1389  03:30 ب.ظ    ویرایش: - -
نوع مطلب: سیاست ،معرفی سایت ،

دکتر فؤاد ایزدی*

انتشار اسناد سری وزارت امور خارجه آمریكا توسط مؤسسه ویكی لیكس در چند روز گذشته موجی از اظهار نظرهای گوناگون را ایجاد كرده است. از آن رو كه بخشی از این اسناد مربوط به ایران و سیاست‌های آمریكا در قبال ایران است مناسب است تا بررسی اجمالی‌ای از این رویداد ارائه شود. این موضوع از آن رو حائز اهمیت است كه همان‌طور كه در پی می آید، این اسناد مؤید بسیاری از مواضع جمهوری اسلامی ایران راجع به ایالات متحده آمریكا در سی سال گذشته است. امید كه این بررسی به فضل الهی و توجهات حضرت صاحب الامر، بقیةالله الاعظم مفید واقع شود.

مقدمه - ویكی لیكس چیست؟

ویكی لیكس یك مؤسسه غیر‌انتفاعی رسانه‌ای است كه از سال 2007 با راه‌اندازی وب سایتی شروع به فعالیت كرد. از بدو تأسیس، مؤسسان ویكی لیكس اعلام عمومی نمودند كه اگر فردی، مدركی را كه جنبه خبری داشته باشد در اختیار سایت قرار دهد آن را بدون افشای نام آن فرد منتشر خواهند كرد. ویكی لیكس همچنین نام افرادی را كه گمان می كند خطری جان آنها را تهدید خواهد كرد، از اسناد حذف می‌كند. مدارك و اسنادی كه این سایت از آن پس منتشر كرد، نشانگر ماهیت ضد جنگ آن بود.

در آوریل 2010، ویكی لیكس اقدام به انتشار ویدئویی از سال 2007 كرد كه نشان می داد سربازان آمریكایی در عراق افراد غیر‌نظامی و روزنامه‌نگاران را هدف قرار داده بودند. در پی آن در ماه جولای همان سال ویكی لیكس بیش از 76900 سند درباره جنگ افغانستان و در ماه اكتبر همان سال حدود 400 هزار سند مربوط به جنگ عراق را منتشر كرد.

ویكی‌لیكس در تاریخ 28 نوامبر 2010 بخش‌هایی از اسناد و گزارش‌های وزارت امور خارجه آمریكا را كه بالغ بر 251 هزار سند از مكاتبات دیپلماتیك 274 سفارتخانه و كنسولگری ایالات متحده با وزارت خارجه آمریكا در همه نقاط جهان است و حدود 15 هزار مورد آن محرمانه است، منتشر كرد. این اسناد كه مربوط به سالهای 1966 تا فوریه سال جاری می‌شود به تدریج منتشر خواهد شد. تاكنون حدود 700 سند روی سایت قرار گرفته است كه تعدادی از آنها نیز مربوط به سیاستهای آمریكا در قبال ایران می‌باشد. به نظر می‌رسد این اسناد از طریق فردی ناراضی در داخل وزارت خارجه آمریكا یا از طریق هك سایت این وزارتخانه به دست آمده باشد.

پایگاه اینترنتی ویكی لیكس ادعا می‌كند این مؤسسه به دقت، صحت مدارك و اسناد دریافتی را مورد بررسی قرار می‌دهد. برای مثال در مورد ویدئوی سربازان آمریكایی كه از درون هلیكوپتر به سوی غیر‌نظامیان عراقی و روزنامه‌نگاران تیر‌اندازی می‌كردند گروهی از ویكی لیكس به عراق سفر كردند و با مصاحبه با شاهدان عینی، مشاهده ركوردهای بیمارستانی و اسناد گواهی فوت مقتولین از صحت ویدئوها اطمینان حاصل كردند. به گفته این پایگاه، ویكی لیكس صحت و سقم هر سند دریافتی را طی مراحلی ارزیابی می‌كند تا احتمال جعل سند را به حداقل برساند.

همان‌طور كه عرض شد این سایت به تحلیل بنده یك سایت ضد‌جنگ است و فاش شدن اسناد محرمانه وزارت امور خارجه آمریكا در روزهای اخیر، فاجعه‌آمیزترین اتفاق برای دستگاه دیپلماسی آمریكا در سالهای اخیر بوده است. نظریه‌های مختلفی راجع به آخرین اقدام این سازمان غیر‌دولتی وجود دارد. یك نظریه این امر را كاری از درون دولت آمریكا می‌داند. این نظریه از آن رو نادرست است كه صدمه‌ای كه آمریكا از افشای این مدارك می‌بیند به مراتب بیشتر از نفعی است كه می‌تواند از آن حاصل شود. این موضوع در ادامه با ذكر نمونه ها بیشتر روشن می‌شود. با این حال، كمتر كسی در دنیا، اعم از دولت آمریكا یا سایر دولتها، اصالت این اسناد را مورد مناقشه قرار داده‌اند.

پیتر كینگ، یكی از اعضای مجلس نمایندگان آمریكا و رئیس كمیته امنیت ملی مجلس از اقدام برای قرار دادن ویكی لیكس در لیست ارگانهای خارجی تروریستی اعلام حمایت كرده است. وی گفت: "ویكی لیكس خطر حاضر و مشهودی است كه امنیت ملی آمریكا را تهدید می كند. " هیلاری كلینتون نیز در این رابطه اظهار داشت: "نتیجه این حمله ایجاد اختلاف بین كشورهای جهان خواهد بود. " این اقدام ویكی لیكس در مقابل مورد تحسین افرادی مانند آقای هوگو چاوز واقع شده است. پس از انتشار مدارك اخیر توسط ویكی لیكس كه از جمله نشان می داد كه دولت آمریكا در پی ایجاد همبستگی منطقه‌ای برای به انزوا كشاندن ونزوئلا بوده است، آقای هوگو چاوز از ویكی لیكس اعلام حمایت كرد. وی گفت: "من به دست‌اندركاران ویكی لیكس به خاطر شجاعت و جرأتشان تبریك می گویم. " جناب آقای دكتر احمدی نژاد تنها رئیس جمهوری بوده است كه اعتبار سایت و اسناد منتشره از سوی آن را به چالش كشیده است.

ویكی لیكس، اثبات نظرات سی ساله جمهوری اسلامی

سؤال اساسی این است كه این مدارك چه تأثیری برای منافع جمهوری اسلامی دارد؟ نمونه هایی كه در پی می‌آید نشان می‌دهد كه این مدارك حاوی اسنادی است كه مؤید مواضع جمهوری اسلامی ایران در سی سال گذشته نسبت به عملكرد آمریكا در جهان و سیاستهای آن در قبال ایران است. نمونه‌هایی از این اسناد به قرار زیر است:

1.در نشست رئیس موساد، میر دیگن، با معاون سیاسی وزارت امور خارجه آمریكا، نیكولوس برنز، در آگوست 2007، حدود یك سال و نیم پیش از انتخابات 1388، دو دولت آمریكا و اسرائیل در مورد راهكارهای تغییر دولت ایران مذاكره كرده اند. در این جلسه رئیس موساد درباره ی استفاده از جنبش‌های دانشجویی و اقلیت های قومی برای تغییر دولت ایران نام می‌برد. از دیگر موارد افزایش برنامه‌های فارسی صدای آمریكا می‌باشد. رئیس موساد در این گفت‌وگو اظهار می‌دارد: "اگر دو كشور آمریكا و اسرائیل بیش از پیش در مورد تغییر دولت ایران تلاش كنند سرنگونی جمهوری اسلامی در زمان حیات ما ممكن است. "

2.رابرت گیتز، وزیر دفاع آمریكا، در مذاكره‌ای با فرانكو فراتینی، وزیر خارجه ایتالیا، اظهار می‌دارد كه ایران به طالبان در افغانستان سلاح نمی‌دهد.

3.از یك سو اوباما در نطق پیروزی خود در انتخابات، ایران را دعوت به تعامل می كند و می‌گوید كه ما دستمان را به سوی ایران دراز كرده‌ایم و از سوی دیگر دو ماه پس از آن، یعنی در مارچ 2009 مقارن با پیام نوروزی اوباما برای ایران، دیپلمات های آمریكایی در نشستی با سران اروپایی بیان می‌كنند كه آمریكا همچنان سیاست فشار را در قبال ایران دنبال می‌كند و صحبت از تعامل تنها برای ایجاد این وجهه است كه آمریكا تلاش خود را برای گفت‌وگو با ایران كرد و ایران آن را رد كرد. بنابراین تنها راه موجود اعمال فشار است.

4.در دسامبر 2009 آموس گیلاد، یكی از مسئولان ارشد وزارت دفاع اسرائیل، در گفت و گویی با معاون وزیر امور خارجه آمریكا الن تاسچر ابراز می دارد كه "وی مطمئن نیست كه ایران تصمیم گرفته باشد كه سلاح اتمی بسازد. "
5.سفارت آمریكا در اسرائیل در سال 2005 گزارش داده بود كه برخی كارشناسان اسرائیلی نسبت به نظر سوء دیگر كارشناسان رژیم صهیونیستی درباره برنامه هسته ای ایران تردید دارند. از آن جمله یكی از مسئولین ارشد وزارت خارجه اسرائیل گفته است: "تحلیل اسرائیل از سال 1993 این بوده است كه ایران دیگر تا سال 1998 حتما بمب اتم تولید می‌كند. " كارشناس آمریكایی اظهار می‌دارد كه این این ادعای اسرائیل هر سال ادامه پیدا كرده است.
6.یكی از مسئولین وزارت خارجه انگلیس در جلسه خصوصی اذعان كرده كه جناب آقای احمدی‌نژاد برنده انتخابات سال 1388 بوده است.

7.تحلیل كارشناس آمریكایی درباره بنیامین نتانیاهو كه وی "هیچ گاه به قول‌هایش عمل نمی كند. "

8.برنامه آمریكا برای خروج اورانیوم غنی شده از پاكستان

9.آگاهی كامل آمریكا از كمك‌های عربستان سعودی به القاعده عراق

10.اعمال غیر‌اخلاقی خانواده سلطنتی انگلیس

11.حمایت مالی آمریكا از پی‌كی‌كی همزمان با قرار دادن این گروه در لیست گروه های تروریستی وزارت خارجه

12.اقدام آمریكا به جاسوسی علیه همپیمانان خود و مدیران سازمان ملل.

13.دستور خانم كلینتون به دیپلمات‌های آمریكایی برای جمع آوری دی‌ان‌ای، شماره كارت‌های اعتباری و كلمه عبور سیستم‌های كامپیوتری افراد خاصی كه با آمریكا در ارتباط هستند (كه البته خلاف عرف دیپلماتیك و قوانین بین‌المللی است).

14.نادیده گرفتن فساد و نقض حقوق بشر در كشورهای وابسته به آمریكا

15.اقدام آمریكا به لابیگری برای كمپانی‌های آمریكایی و رانت دادن به آنهایی كه با دیپلمات‌های آن در ارتباطند.

16.دخالت مستقیم آمریكا در امور داخلی كشورها از جمله حمایت از كودتای هاندوراس بر‌خلاف موضع رسمی آن كه عدم دخالت را ادعا می كرد.

از جمله تبعات افشای این مدارك عكس‌العمل پوتین نسبت به گفته آقای گیتز در مورد عدم وجود دموكراسی در روسیه بود كه پوتین گفته بود "آقای گیتز به شدت به بیراهه می‌رود. "

یكی دیگر از این تبعات اخراج رئیس دفتر وزیر امور خارجه آلمان بود كه به علت همكاری وی با وزارت خارجه آمریكا انجام شد.

آیا مدارك منتشر شده در مجموع به نفع آمریكاست یا به ضرر آمریكا؟

بزرگترین ضربه‌ای كه این مدارك به آمریكا وارد می‌كند ضربه به وجهه آمریكاست.

كشوری كه نمی‌تواند اسرار دیپلماتیك خود را نگه دارد سخت‌تر مورد اعتماد قرار می گیرد. افشای آنچه برخی از مقامات رسمی كشورها پشت درهای بسته به آمریكایی‌ها گفته‌اند و با مواضع رسمی آنها هم‌خوانی ندارد برای این مقامات گران تمام خواهد شد؛ بنابراین دور از ذهن نیست كه آنها در آینده در تعاملات خود با طرف‌های آمریكایی احتیاط بیشتری به خرج دهند. افرادی كه می‌خواهند با آمریكا همكاری كنند نیز خوف این را خواهند داشت كه ارتباطات آنها برملا شود.

قابل درك است كه مسئولین دولتی نگران این هستند كه در آینده مدركی علیه جمهوری اسلامی در سایت ویكی لیكس قرار بگیرد. درست است كه باید با احتیاط با این سایت برخورد كرد اما احتیاط به‌معنای رد یا تأیید كلی مطالب سایت نیست. باید در نظر داشت كه آمریكا منتظر یا محتاج ویكی لیكس برای هجمه تبلیغاتی علیه ایران نیست.

در عین حال اگر ما خودمان مستقلا این مدارك را بررسی نكنیم و آشنایی كامل با بخشهایی كه مرتبط به ایران است نداشته باشیم این خطر وجود دارد كه رسانه های مغرض آمریكایی و صهیونیستی با استفاده ابزاری و گزینشی از برخی مطالب و به خصوص بخشهای تحلیلی آن اقدام به اتهام زنی علیه ایران كنند چنان‌كه در هفته گذشته این اتفاق افتاد و نیویورك تایمز ادعا كرد كه بنا بر مدركی كه به توصیه دولت اوباما آن را منتشر نخواهد كرد ایران از كره شمالی موشك وارد كرده است. این ادعا متعاقباً توسط آقای گرت پورتر، خبرنگار خبرگزاری اینتر پرس سرویس، با استناد به اصل مدرك رد شد.

بنابراین دانشگاه‌ها و رسانه‌ها باید این مطالب را خوب بررسی كنند. به‌خصوص كه، به خاطر گستره تاریخی اسناد از سال 1966 تاكنون، احتمال اینكه اسنادی راجع به مسائل بعد از انتخابات ایران وجود داشته باشد نیز هست. مدارك مربوط به سالهای انقلاب هم می تواند حاوی مطالب مهمی باشد.

بخشی از مدارك كه ایجاد حساسیت كرده است مربوط به اظهارات پادشاه عربستان بوده است كه آمریكا باید به ایران حمله كند. دستگاه دیپلماسی ما نباید عجله می‌كرد و اصل مدرك را رد می كرد آن‌هم در زمانی كه تنها یك هزارم مدارك منتشر شده بود. وقتی كه ما صورت مسئله را پاك می كنیم، طرف مقابل نیازی نمی‌بیند كه واكنشی نسبت به این اخبار داشته باشد. باید عمل را زیر سؤال می بردیم نه مدرك را. باید گفته می‌شد كه این مسئله تحت بررسی است و ما بعید می‌دانیم كه چنین اظهاراتی توسط كشورهایی كه ما با آنها روابط دوستانه داریم صورت گرفته باشد. همچنین باید انگشت اتهام به سوی شیطنتهای آمریكا نشانه می‌رفت كه این مدارك نشانگر آن است كه آمریكا مستمرا در پی ایجاد اختلاف میان كشورهای منطقه بوده است.

فرق بین تحلیل و خبر

باید توجه داشت كه مدارك موجود را می‌توان به دو دسته تقسیم كرد: بخشهای تحلیلی كه در آن مقامات و كارشناسان آمریكایی یا خارجی تحلیلی از مسائل ایران و منطقه ارائه می‌دهند. چنین تحلیلهای مغرضانه‌ای كه زیربنای اظهارات مقامات آمریكایی نیز می‌باشد سندی علیه جمهوری اسلامی نیست. گروه دیگر، مداركی است كه جنبه خبری دارند و پرده از اقدامات آمریكا و اهداف آن ها بر‌می‌دارد. نمونه‌هایی كه در بالا ارائه شد از این دست مدارك هستند. مثلاً دستوری كه خانم كلینتون به دیپلماتهای آمریكایی می‌دهد برای جمع‌آوری دی‌ان‌ای برخی از افرادی كه با آنها معاشرت داشته‌اند، یك خبر است كه نشان می‌دهد آمریكا در عمل ناقض این مسئله است كه دیپلماتها نباید جاسوسی كنند. در مجموع، افشای اسناد ویكی لیكس می‌تواند فرصت مهمی برای جمهوری اسلامی باشد.

   


نظرات()  
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

مطالعات آمریکا